Vetpercentage berekenen met een meetlint
Meet je nek, je taille en als vrouw ook je heupen, vul je lengte in en je krijgt een schatting van je vetpercentage.
Zo werkt de Navy-methode
Om je vetpercentage echt te meten, heb je een DEXA-scan of een andere labmeting nodig. Met een meetlint kun je het wel schatten. De methode die we gebruiken, is in 1984 ontwikkeld door Hodgdon en Beckett van het Naval Health Research Center, om bij de Amerikaanse marine snel het lichaamsvet van grote groepen mensen te beoordelen. De formule schat eerst je lichaamsdichtheid uit je omtrekken en je lengte, en rekent die daarna om naar een vetpercentage.
Met alle maten in centimeters:
- Mannen: vetpercentage = 495 / (1,0324 - 0,19077 × log10(taille - nek) + 0,15456 × log10(lengte)) - 450
- Vrouwen: vetpercentage = 495 / (1,29579 - 0,35004 × log10(taille + heupen - nek) + 0,22100 × log10(lengte)) - 450
Het deel '495 / ... - 450' is de klassieke omrekening van lichaamsdichtheid naar vetpercentage, bekend als de formule van Siri.
Rekenvoorbeelden
Een man van 180 centimeter met een taille van 90 en een nek van 40 centimeter: 90 - 40 = 50, en de formule geeft 18,4 procent. Een vrouw van 165 centimeter met een taille van 75, heupen van 100 en een nek van 33 centimeter: 75 + 100 - 33 = 142, en de formule geeft 29,4 procent. Allebei vallen ze in de groep 'gemiddeld'.
Zie hoe gevoelig de uitkomst is. Bij de man verschuift 1 centimeter meer of minder taille de uitkomst met ongeveer 0,7 procentpunt: 17,6 procent bij 89 centimeter, 19,1 procent bij 91 centimeter. Bij de vrouw scheelt elke centimeter taille of heup ongeveer een half procentpunt. Een slordig gemeten omtrek kost je dus al snel een procent of twee.
Wat je uitkomst betekent
We delen de uitkomst in volgens de indeling van de American Council on Exercise (ACE), een Amerikaanse organisatie die fitnessprofessionals opleidt en certificeert. De grenzen zijn van onderaf gesloten: een man met precies 25,0 procent valt in 'hoog'.
| Groep | Mannen | Vrouwen |
|---|---|---|
| Essentieel vet | lager dan 6% | lager dan 14% |
| Atletisch | 6-13% | 14-20% |
| Fit | 14-17% | 21-24% |
| Gemiddeld | 18-24% | 25-31% |
| Hoog | 25% en hoger | 32% en hoger |
Essentieel vet is het vet dat je lichaam minimaal nodig heeft om goed te functioneren. Volgens ACE kan een vetpercentage onder de 6 procent bij mannen en onder de 14 procent bij vrouwen gevaarlijk laag zijn. De bovenste groep heet bij ACE 'obese'; wij noemen die 'hoog', omdat een schatting met een meetlint te grof is om er een diagnose aan te hangen. Komt er een uitkomst onder de 2 of boven de 70 procent uit, dan is er vrijwel zeker iets misgegaan bij het meten en tonen we geen getal.
Hoe nauwkeurig is dit?
Reken op een marge van ongeveer 3 tot 4 procentpunt. In een vergelijking met DEXA-scans bij 430 mannelijke Amerikaanse mariniers schatte de omtrekformule voor mannen het vetpercentage gemiddeld 2,5 tot 2,6 procentpunt te laag in, met een spreiding van 3,7 procentpunt per persoon. Slanke mensen werden overschat, mensen met meer vet onderschat. Bij de 179 vrouwen in die studie werd een andere variant van de formule gebruikt, zonder heupomtrek; die cijfers zijn dus niet één op één over te zetten naar de formule hier. De onderzoekers concludeerden dat de methode geschikt is om mensen snel in te delen, maar geen meting van onderzoekskwaliteit oplevert.
Voor wie het minder goed werkt
- Veel spiermassa rond nek en schouders: de nekomtrek gaat van de taille af, dus een brede nek drukt de uitkomst omlaag.
- Heel slank of juist veel lichaamsvet: slanke mensen worden eerder overschat, mensen met veel vet eerder onderschat.
- Zwangerschap en vocht vasthouden: dan zegt je omtrek weinig over vet.
- Kinderen en tieners: de formule is gemaakt voor volwassenen.
Zo haal je er het meeste uit
De absolute uitkomst is een schatting, maar de trend is bruikbaar. Meet elke twee tot vier weken, op hetzelfde moment van de dag, met hetzelfde meetlint en het liefst steeds door dezelfde persoon. Daalt je taille terwijl je nekomtrek gelijk blijft, dan is dat een goed teken dat je vet verliest, ook als de weegschaal minder snel beweegt.
Houd daarnaast je middelomtrek bij volgens de methode van het Voedingscentrum: op de blote huid, tussen je onderste rib en de bovenkant van je bekken. Voor vrouwen geldt een middelomtrek vanaf 80 centimeter als verhoogd, voor mannen vanaf 94 centimeter. Let op: dat is een andere meetplek dan de taille in de Navy-formule. Wil je vet verliezen en spieren houden, kijk dan ook naar je calorietekort en je eiwitbehoefte, en vergelijk met je BMI.
Zet deze rekentool op je eigen website
Je mag deze rekentool gratis op je website of blog plaatsen. Kopieer de code en plak hem als HTML in je pagina; de berekening blijft actueel.
Veelgestelde vragen
Wat is een gezond vetpercentage?
Een officiële medische norm is er niet. Volgens de indeling van ACE ligt het gemiddelde bij mannen tussen 18 en 24 procent en bij vrouwen tussen 25 en 31 procent. Lager kan prima, zolang je niet onder het essentiële vet zakt: onder de 6 procent bij mannen en de 14 procent bij vrouwen kan gevaarlijk laag zijn. Kijk voor je gezondheid ook naar je middelomtrek.
Is een slimme weegschaal nauwkeuriger?
Niet per se. Slimme weegschalen schatten je vetpercentage met bio-impedantie: een zwak stroompje door je lichaam. In het onderzoek bij mariniers deed een onderzoeksapparaat voor bio-impedantie het beter dan de omtrekmethode, maar goedkope thuisweegschalen zijn daar niet zomaar mee te vergelijken. Ook daar geldt: de trend over een paar weken zegt meer dan één meting.
Waarom moet ik als vrouw mijn heupen meten?
Omdat de formule voor vrouwen apart is opgesteld en de heupomtrek meeneemt: vrouwen hebben gemiddeld meer vet op heupen en billen dan mannen. De formule telt taille en heupen op en trekt de nek eraf. Zonder heupmaat kan de calculator voor vrouwen dus niet rekenen. Bij de voorbeeldvrouw verandert elke centimeter heup de uitkomst met ongeveer een half procentpunt.
Hoe meet ik mijn nek, taille en heupen goed?
Gebruik een soepel meetlint en meet op de blote huid, zonder het lint in te snoeren. Nek: net onder je adamsappel, met het lint aan de voorkant iets naar beneden. Taille: mannen ter hoogte van de navel, vrouwen op het smalste punt van de taille. Heupen: op het breedste punt van je billen. Meet elke maat twee keer en neem het gemiddelde.
Hoe vaak moet ik mijn vetpercentage meten?
Eens per twee tot vier weken is genoeg. Vet verandert langzaam, en een meetlint heeft een marge van een paar procentpunt. Meet je vaker, dan zie je vooral meetverschillen. Kies vaste omstandigheden: 's ochtends, voor het ontbijt, met hetzelfde meetlint. Dan is de trend betrouwbaarder dan elk los getal.
Bronnen
- Potter AW, et al. Circumference-Based Predictions of Body Fat Revisited: Preliminary Results From a US Marine Corps Body Composition Survey. Front Physiol. 2022;13:868627.
- American Council on Exercise. Body Fat Percentage: Charting Averages in Men and Women (Very Well Health). 2024.
- Voedingscentrum. BMI berekenen.
- World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio: report of a WHO expert consultation. Genève: WHO; 2011.
Alle rekentools
-
BMI berekenen: wat zegt jouw uitkomst?
Vul je gewicht en lengte in. Je ziet meteen je BMI, de klasse volgens de WHO…
-
Caloriebehoefte berekenen: hoeveel energie verbruik je?
Vul je gegevens in en kies hoe actief je bent. Je krijgt je ruststofwisseling, je totale…
-
BMR berekenen: wat verbrand je in rust?
Je BMR is wat je lichaam in volledige rust per dag verbruikt. We rekenen hem uit…
-
Calorietekort berekenen: je dagdoel om af te vallen
Kies hoe groot je tekort mag zijn. Je ziet je dagdoel in calorieën en hoe snel…
-
Hoeveel eiwit per dag heb je nodig?
Kies wat bij je past: basis, actief, krachttraining of 65-plus. Je ziet je eiwitbehoefte in grammen…
-
Gezond gewicht berekenen bij jouw lengte
Vul je lengte en geslacht in. Je ziet het gewicht dat bij een gezonde BMI hoort…