Ozempic: wat het is, hoe het werkt en hoe het zit met afvallen

Een collega is in een paar maanden flink afgevallen, op social media gaat het over 'afvallen met Ozempic' en nu wil je weten wat Ozempic eigenlijk is. Kort gezegd: een diabetesmedicijn met de werkzame stof semaglutide, alleen op recept en in Europa geregistreerd voor volwassenen met diabetes type 2. Een goedgekeurd afslankmiddel is het niet.

Semaglutide lijkt sterk op GLP-1, een hormoon dat je darmen aanmaken als je eet. Daardoor geeft je alvleesklier meer insuline af zodra je bloedsuiker hoog is, en heb je minder honger. Dat tweede effect verklaart waarom mensen met diabetes er in studies enkele kilo's mee afvielen.

Wat is Ozempic precies?

Ozempic is een receptgeneesmiddel met semaglutide, een zogenoemde GLP-1-receptoragonist. Sinds 8 februari 2018 is het in de hele EU toegelaten voor volwassenen met onvoldoende geregelde diabetes type 2, als aanvulling op dieet en beweging. Het wordt toegediend met een injectie uit een voorgevulde pen. Afvallen staat niet in de officiële indicatie.

Volgens de beoordeling van het Europees Medicijnagentschap (EMA) kan een arts Ozempic los voorschrijven als metformine niet geschikt is, of naast andere diabetesmedicijnen. De EMA keurde het goed omdat het de bloedsuiker verlaagt en ernstige complicaties zoals een hartinfarct of beroerte minder vaak voorkomen. Het gewichtsverlies zag de EMA als gunstige bijkomstigheid bij diabetes, niet als doel op zich.

Hoe werkt Ozempic in je lichaam?

Semaglutide is voor 94 procent gelijk aan menselijk GLP-1, maar je lichaam breekt het veel trager af, waardoor het lang doorwerkt. Volgens de productinformatie en het Farmacotherapeutisch Kompas grijpt het op drie plekken in:

1. Alvleesklier: bij een hoge bloedsuiker maakt je alvleesklier meer insuline en minder glucagon aan. Is je bloedsuiker laag, dan remt semaglutide de insulineafgifte juist. Dat heet glucoseafhankelijk.
2. Maag: vlak na een maaltijd leegt je maag zich iets trager, waardoor suiker geleidelijker in je bloed komt.
3. Hersenen: je zit sneller vol, hebt minder trek en minder zin in vet eten. Bij drie maaltijden waarbij mensen zelf bepaalden hoeveel ze aten, kregen ze met semaglutide 18-35 procent minder energie binnen dan met placebo.

Dat laatste is de kern van het gewichtseffect: je eet minder. Misselijkheid verklaart maar een klein deel. Een analyse van SUSTAIN 1 tot en met 5 berekende dat slechts 0,07 tot 0,5 kilo van het verschil met de vergelijkingsmiddelen via misselijkheid of braken liep. Andere GLP-1-agonisten, zoals liraglutide en dulaglutide, werken op dezelfde manier maar verschillen in bouw en effect.

Hoeveel val je af met Ozempic bij diabetes type 2?

Het onderzoeksprogramma achter Ozempic heet SUSTAIN. Volgens de EMA verlaagde Ozempic in vijf studies met ruim 4000 patiënten het HbA1c, een maat voor je gemiddelde bloedsuiker van de afgelopen weken, met 1,2 tot 1,8 procentpunt in 10 tot 13 maanden. Ook het gewicht werd gemeten:

Onderzoek	Wie (allen met diabetes type 2)	Duur	Gewicht met semaglutide	Vergelijking
SUSTAIN 1 (2017)	388 volwassenen, alleen op dieet en beweging, gemiddeld 91,9 kilo	30 weken	3,73 tot 4,53 kilo lichter	placebo: 0,98 kilo lichter
SUSTAIN 7 (2018)	1201 volwassenen die al metformine gebruikten	40 weken	4,6 tot 6,5 kilo lichter	dulaglutide: 2,3 tot 3,0 kilo lichter
SUSTAIN 1 tot en met 5 (analyse, 2018)	deelnemers uit vijf gerandomiseerde studies	verschilt per studie	2,3 tot 6,3 kilo meer verlies dan het vergelijkingsmiddel	placebo, sitagliptine, exenatide of insuline glargine
Meta-analyse (2018)	13 gerandomiseerde studies	verschilt per studie	4,11 kilo meer verlies dan placebo (hogere sterkte)	placebo

In SUSTAIN 7, de duidelijkste vergelijking, kregen deelnemers uit 16 landen door loting semaglutide of dulaglutide, een ander GLP-1-middel, elk in een lagere en een hogere sterkte. Het HbA1c daalde met semaglutide 1,5 tot 1,8 procentpunt, tegen 1,1 tot 1,4 met dulaglutide.

Zet die kilo's in perspectief. De deelnemers in SUSTAIN 1 wogen gemiddeld 91,9 kilo, dus 3,73 tot 4,53 kilo verlies is ongeveer 4 tot 5 procent van hun gewicht.

Ozempic of Wegovy: wat is het verschil?

Ozempic en Wegovy bevatten dezelfde werkzame stof, maar het zijn aparte geneesmiddelen met elk een eigen registratie. Ozempic is er voor diabetes type 2. Wegovy kreeg op 6 januari 2022 een Europese vergunning voor gewichtsbeheersing, naast een caloriearm dieet en meer beweging, bij volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of vanaf 27 met een gewichtsgerelateerd gezondheidsprobleem zoals hoge bloeddruk of diabetes. Wegovy bestaat ook in andere sterktes dan Ozempic.

In de STEP 1-studie kregen 1961 volwassenen met overgewicht of obesitas zonder diabetes 68 weken lang semaglutide in de Wegovy-sterkte of placebo, plus leefstijlbegeleiding, en verloren ze gemiddeld 14,9 tegen 2,4 procent van hun gewicht. Meer over Wegovy lees je in ons overzicht van medicijnen bij overgewicht en diabetes.

Wat gebeurt er met je gewicht als je stopt?

Semaglutide werkt alleen zolang je het gebruikt. Dat liet een vervolg op STEP 1 zien: 327 deelnemers werden na 68 weken behandeling nog een jaar gevolgd, zonder medicijn en zonder leefstijlprogramma. Met semaglutide waren ze eerst gemiddeld 17,3 procent afgevallen. Een jaar na het stoppen hadden ze daarvan 11,6 procentpunt terug, een netto verlies van 5,6 procent. Ook de verbeteringen in risicofactoren voor hart en vaten schoven voor de meeste waarden terug richting het beginpunt. Ongeveer twee derde van het verloren gewicht kwam dus terug.

Een systematische review in de BMJ uit 2026 bundelde 37 studies met 9341 volwassenen met overgewicht of obesitas die afslankmedicijnen gebruikten. Na het stoppen kwam het gewicht gemiddeld met 0,4 kilo per maand terug, sneller dan na een leefstijlprogramma zonder medicijn.

Het CBG benadrukt dat deze medicijnen niet bedoeld zijn voor kortdurend gebruik. Gebruik je Ozempic voor je diabetes, overleg dan met je huisarts of internist voordat je stopt.

Wat het onderzoek niet laat zien

• Ozempic is nooit goedgekeurd als afslankmiddel. Hoe de balans tussen werking en bijwerkingen uitvalt bij bijvoorbeeld een lager BMI, is volgens het CBG niet bekend.
• SUSTAIN 1, 6 en 7 en STEP 1 werden betaald door fabrikant Novo Nordisk; SUSTAIN 7 was bovendien niet geblindeerd.
• De besproken studies duurden 30 weken tot ruim twee jaar. Over veel langer gebruik zeggen ze weinig.
• Het zijn gemiddelden: in de SUSTAIN-analyse vielen mensen met een hoger BMI in kilo's gemeten doorgaans meer af.
• De cijfers over terugkerend gewicht komen van mensen die afslankmedicatie gebruikten, niet van mensen met diabetes op Ozempic. Het vervolg op STEP 1 was bovendien klein en verkennend.

Waarom schrijft je huisarts Ozempic niet voor om af te vallen?

Omdat het middel daar niet voor is geregistreerd. Off-label voorschrijven mag volgens de Geneesmiddelenwet in principe alleen als een richtlijn van de beroepsgroep dat toestaat, schrijft het CBG. Een juridische analyse in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde concludeerde in 2024 dat zo'n richtlijn voor semaglutide als afslankmiddel ontbreekt, zodat dit gebruik niet aan de wet voldoet.

Daar kwam een langdurig tekort bij. Volgens het CBG liepen de tekorten sterk op doordat mensen zonder obesitas zulke middelen als afslankmiddel gebruikten. In maart 2023 waarschuwde het CBG dat Ozempic hiervoor niet is goedgekeurd; voorzitter Ton de Boer noemde het 'zeer onverstandig dit medicijn te gebruiken zonder toezicht van een arts'. In november 2023 adviseerde het CBG om het starten van nieuwe patiënten op Ozempic te beperken, een advies dat de KNMP doorgaf aan apothekers, en het NHG raadde huisartsen aan geen nieuwe patiënten meer in te stellen op semaglutide en liraglutide. Mensen met diabetes die hun medicijn niet kregen, liepen namelijk risico op een ontregelde bloedsuiker.

Volgens het Nivel schreven huisartsen Ozempic vooral bij diabetes voor: tussen 2019 en 2023 steeg het aantal mensen met een voorschrift van de huisarts van 0,8 naar 6,3 per 1000 ingeschreven patiënten, en groeide het aandeel off-label voor overgewicht of obesitas van 0 naar 1,4 procent. Sinds 2 december 2024 is het tekort opgelost, maar het CBG-standpunt blijft: gebruik diabetes- en afslankmedicijnen alleen waarvoor ze bedoeld zijn.

Wat je wel kunt doen

1. Heb je diabetes type 2? Dan beslist je huisarts samen met jou of een GLP-1-middel past. Volgens de NHG-Standaard, samengevat in het Farmacotherapeutisch Kompas, is metformine de eerste stap en komt een GLP-1-agonist onder meer in beeld bij een BMI van 30 of hoger of een zeer hoog risico op hart- en vaatziekten.
2. Heb je overgewicht zonder diabetes? Dan is een gezonde leefstijl de basis, bijvoorbeeld via een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Afslankmedicatie is volgens het NHG een facultatief extra aanbod, met deelname aan een erkend GLI-programma als voorwaarde, en semaglutide wordt bij obesitas op dit moment niet vergoed. Meer achtergrond vind je in ons dossier over afvallen.
3. Weet waar je staat. Bereken je BMI en bespreek de uitkomst met je huisarts.

Welke bijwerkingen heeft Ozempic?

De meeste bijwerkingen zitten in je maag en darmen, vooral in de eerste maanden. In de registratiestudies had ongeveer 17 tot 20 procent van de gebruikers last van misselijkheid, 12 tot 13 procent van diarree en 6 tot 8 procent moest overgeven. Meestal was dat mild tot matig en van korte duur, maar 4 tot 5 procent stopte erdoor.

Hoe vaak	Bijwerkingen bij diabetes type 2
Zeer vaak (meer dan 1 op 10)	Misselijkheid, diarree, te lage bloedsuiker in combinatie met insuline of een sulfonylureumderivaat
Vaak (1 op 100 tot 1 op 10)	Overgeven, buikpijn, verstopping, maagklachten, minder eetlust, duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, galstenen, complicaties van diabetische netvliesschade
Soms (1 op 1000 tot 1 op 100)	Acute alvleesklierontsteking, vertraagde maaglediging, snellere hartslag, smaakverandering
Zeer zelden (tot 1 op 10.000)	NAION, een infarct van de oogzenuw dat plotseling zichtverlies kan geven

Een paar risico's verdienen extra aandacht:

• Ogen: de EMA stelde in juni 2025 vast dat NAION een zeer zeldzame bijwerking is, met ongeveer 1 extra geval per 10.000 gebruiksjaren. In de tweejarige SUSTAIN 6-studie met 3297 mensen met diabetes kwamen netvliescomplicaties vaker voor met semaglutide (3 tegen 1,8 procent), vooral bij wie al netvliesschade had en insuline gebruikte.
• Alvleesklier: hevige buikpijn die niet weggaat, soms uitstralend naar je rug, kan wijzen op een alvleesklierontsteking.
• Uitdroging: veel braken of diarree kan je uitdrogen, wat in zeldzame gevallen je nieren schaadt.
• Operatie: omdat je maag trager leegt, kan bij narcose maaginhoud in je longen komen. Vertel je arts vooraf dat je semaglutide gebruikt.
• Zwangerschap: het middel wordt dan afgeraden; de fabrikant adviseert minstens 2 maanden voor een geplande zwangerschap te stoppen.

Merk je plotseling dat je slechter ziet, of heb je hevige, aanhoudende buikpijn, neem dan direct contact op met je arts. Het Europese bewakingscomité PRAC vond in 2024 geen oorzakelijk verband met zelfmoordgedachten. Bijwerkingencentrum Lareb telde in maart 2023 al ruim 1000 meldingen over liraglutide en semaglutide, waarvan meer dan 100 ernstige.

Nep-Ozempic: waarom middelen van internet gevaarlijk zijn

In oktober 2023 waarschuwden de EMA en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voor nep-pennen met Duitse etiketten bij groothandels in de EU en het Verenigd Koninkrijk; er waren geen aanwijzingen dat Nederlandse apotheken ze hadden meegegeven. In december 2022 sloot de IGJ al een aantal webshops die Ozempic illegaal verkochten.

Hoe ernstig het kan aflopen, bleek in juli 2026: het Deventer Ziekenhuis en het Albert Schweitzer ziekenhuis meldden twee patiënten die in coma raakten na via internet verkregen 'semaglutide'-injecties. Die bleken insuline te bevatten, wat een gevaarlijk lage bloedsuiker gaf.

Het advies van de IGJ: gebruik receptmedicijnen alleen onder begeleiding van je arts en apotheker, nooit op eigen houtje. Twijfel je over een pen, neem dan contact op met je apotheker. Heb je toch injecties zonder begeleiding gebruikt en krijg je klachten als zweten, trillen, verwardheid of sufheid, bel dan direct je huisarts of 112.

Je volgende stap: bereken je calorietekort, zodat je weet hoeveel energie je per dag nodig hebt om zonder medicijn af te vallen, en bespreek met je huisarts wat bij jouw situatie past.